Özel Öğrenme Güçlüğü
Özel öğrenme güçlüğünün pek çok farklı tanımı vardır ancak, en basit ve anlaşılır açıklaması şöyledir; okuma-yazma ve matematik alanı becerilerinin kazanımını engelleyen yada zorlaştıran nöropsikiyatrik bir sorundur.
Özel Öğrenme Güçlüğünün Nedir? kısaca bir bakalım.
- Okuma-yazma ve matematik öğrenmenin hiç de kolay olmadığı anlamına gelir. - Okuma-yazma ve matematik öğrenirken, diğer insanlara göre daha fazla problem yaşayacağınız anlamına gelir. - Öğretmeni suçlayamazsınız anlamına gelmektedir (ama yine de iyi, anlayışlı bir öğretmen en iyisidir).
Özel Öğrenme Güçlüğü En İyi Nasıl Açıklanabilir?
Herkes farklıdır. Örneğin iki kişinin boylarının uzunluğu aynı olsa bile, ayakkabı numaraları aynı olmayabilir. Yani aynı boya ya da kiloya sahip kişilerin, diğer fiziksel özelliklerinin de aynı olması şart değildir. Ayrıca bir kişinin herhangi bir fiziksel özelliğinin biliniyor olması diğer fiziksel özelliklerinin de bilineceği anlamına gelmez.
Aynı şekilde herkesin beyin işleyişi de aynı olmak zorunda değildir. Çünkü beyindeki sinirler arasındaki bağlantılar herkeste farklıdır. Kişinin bir beceride usta olması diğer tüm becerilerde de usta olacağı anlamına gelmemektedir. Okuma-yazma ve matematik alanı gibi etkinlikler de bu becerilere dâhildir. En önemli sorun ise, beynimizin içini görme şansına sahip olmadığımızdan, bireyin güçlü ve zayıf yönlerini tespit etmek ve tanımlamak zorlaşmaktadır.
Örneğin; dislektik bireylerle verimli çalışma yapabilmek için, birbirinden farklı birçok beceriye ihtiyaç duyarız. Doğru sesleri çıkarabilme, sesleri ayırt edebilme ve iyi bir hafıza bu becerilerden bazılarıdır. Verimli okuma‐yazma için gerekli olan becerilerden herhangi bir tanesinin olması gerektiği seviyede olmaması, dislektik bireyin asıl sorunu oluşturmaktadır. Dislektik bireyde sorunu tanımlamak için farklı birçok test yapmamızın sebebi, yetersiz seviyede olan beceriyi tespit edip, o beceriyi geliştirmeyi hedefleyen bir program oluşturmaktır. Bunu gerçekleştirdiğimizde kişinin güçlü yanlarını kullanarak, yaşadığı sorunların üstesinden gelebileceği bir yol bulmasını sağlamış oluruz.
Özel öğrenme güçlüğü çeşitleri, şu başlıklar altında kendini gösterebilir:
- Okuma Bozukluğu (Disleksi) - Yazma Bozukluğu (Disgrafi) - Aritmetik Bozukluğu (Diskalkuli) - Sözel Olmayan Öğrenme Bozukluğu
Dinleme, düşünme, konuşma, okuma, yazma, harfleme ve/veya aritmetik hesaplamaları yapmada kendini gösteren, sözlü/yazılı dili anlama ve/veya kullanmayı içeren temel süreçlerin birinde ya da birkaçında bozukluk anlamına gelmektedir.
Özel Öğrenme Güçlüğü Belirtileri Nelerdir?
- İşitsel ve görsel algılama, tanıma, hatırlama, sıralama becerilerinde zayıftır. - Dalgındır, sakarlıkları vardır. - Aşırı hareketli olabilir. - Dikkatini toplamak ve sürdürmekte zorlanır. - Sınırlı bir sözcük dağarcığına sahiptir. - Okumayı öğrenirken zorluk yaşar. - Okuması akıcı değildir. - Okuduğunu anlamakta ve ifade etmekte zorlanır. - El yazısı okunaksızdır. - Yazılı anlatımda cümleleri kısa, bozuk ve oldukça basittir. - Matematik ifadelerini işleme dönüştürmekte zorlanır. - Problemdeki işlemlerin hangi sırada yapılacağına karar veremez.
Özel Öğrenme Güçlüğü Yaşayan Bireyler İçin Çalışma Becerileri Nelerdir?
Yeterli ve verimli öğrenme, ders çalışma sırasında ihtiyaç duyulan becerilerle ilişkilidir ki, öğrenilen bilgi ve becerinin akılda tutulması ve gösterilmesi, sınavlar aracılığı ile test edilir. Bütün bu yeteneklere ise çalışma becerileri denilmektedir.
Çalışma Stratejilerini Önemsemeliyiz, çünkü:
- Etkili ve verimli öğrenmenizi sağlar. - Başarılı olmanız ve hedeflerinize ulaşmanız için daha akıllıca yollar sunar. - Öğrenilen stratejiler hedeflere ulaşmak için hayat boyu kullanılacak şekilde aktarılır.
Çalışma stratejilerini farklı yönlerden bakarak değerlendirmek istediğimizde, beş anahtar alan tanımlayabiliriz. Bunlar:
- Öğrenme stilleri - Okuma ve yazma - Dinleme ve not alma - Sınavlar - Zaman yönetimi
Öncelikle düşünmemiz gereken, bu alanlarda bize yardımcı olabilecek yardımcı destekleyici teknolojilerin neler olduğu konusunda mutlaka bir fikir sahibi olmamızdır. Bu noktada öğrenme becerileri soru formunu deneyebilir, böylece şu andaki durumunuzu değerlendirebilirsiniz. Unutmayın ki birçok durumda farklı beceri alanlarında yardımcı olabilecek teknolojiler mevcuttur.
Özel Öğrenme Güçlüğü Yaşayan Bireyler, Diğerlerine Göre Çalışma Becerileri Konusunda Daha Mı Fazla Problem Yaşamaktadır?
Çalışma becerileri genellikle okullarda öğretilmez. Birçok öğrenci temel becerileri kendisine öğretilmeksizin kendiliğinden edinmektedir. Ancak Özel Öğrenme Güçlüğü yaşayan bireyler genellikle daha kesin yönergelere ihtiyaç duymaktadır. Bu sadece şablonları, kalıpları tanırken daha fazla zorlanmalarından değil, (örneğin, gireceğiniz sınavlarda sizin için işe yarayacak, en iyi düzenlemenin ne olduğu gibi) okuma ve yazma bozukluğuna neden olan sorunun, çalışma becerilerinin geliştirilmesine de engel olmasından kaynaklanmaktadır.
Aşağıda özel öğrenme güçlüğü yaşayan bir bireyin karşılaşabileceği sorunlar kısaca listelenmiştir.
- Sınavlarda soruların anlamını çözmekte problem yaşama, - Kazanılmış bilgileri geri çağırmakta zayıf bir bellek, - Yazılı ifadede, zayıf bir cümle yapısı, - Düşük okuma hızı, - Anlayabilmek için paragrafları tekrar tekrar okumak zorunda kalmak. - Düşüncelerini düzenleyerek yazılı olarak ifade edememek. - Organizasyon ve planlamada güçlük yaşamak. - Zamanını iyi yönetememek.
Özel öğrenme güçlüğü yaşayan öğrenciler için en temel sorun, çalışma becerilerinde ve diğer yeterlilik alanlarında akranlarına göre dezavantajlı olmalarına rağmen, onlarla aynı konuları, aynı şekilde öğrenmek zorunda olmalarıdır.
Eğer Çalışma Becerilerini Öğrenebilirsem Başarılı Olabilecek miyim?
Çalışma stratejilerini öğrenmiş olmanın sizi başarılı yapacağını garanti edemeyiz. İngiltere'de özel öğrenme güçlüğü yaşayan bireylere çalışma becerilerinin ilk tanıtıldığı okullardan birinde yaşanan bir olayı burada sizlerle paylaşalım. Özel öğrenme güçlüğü yaşamayan öğrencilerin ebeveynleri, özel öğrenme güçlüğü yaşayan öğrenciler için açılan çalışma becerilerinin öğretildiği kursların kendi çocuklarına da verilmesini talep etmişlerdir. Çünkü öğrenciler, sınavlarda özel öğrenme güçlüğü yaşamayan öğrencilerden daha başarılı olmuşlardı. Kısaca; doğru çalışma becerileri ile her özel öğrenme güçlüğü yaşayan birey, bulunduğu konumdan daha başarılı olabileceği kesindir.
Öğrenme Stilinin Psikolojik Özellikleri ve Bilgi İşleme Formu
Bu bireyler bütünsel düşünücüdürler. Bu yüzden öncelikle, neyi niçin öğrendiklerini anlamaları gerekmektedir, sonra detaylara konsantre olabilirler. Öğrenilmesi gereken materyalin bütününü kavrayabilmeleri için, önce özetleme yaparlar.
Bilgi işleme süreci ile ilişkili olan faaliyetler öğrenmeyi kolaylaştırmaktadır. Kişinin kullanmayı tercih ettiği algı kanalının yardımıyla, diğer işlem süreçleri ile ilişkili beceriler geliştirebilir. Böylece, beynin tüm alanlarının kullanılmasına olanak tanıyan stratejik yaklaşımlar en etkili olanlardır. K hikâyelerin yardımıyla daha kolay öğrenebilmektedirler. Birçok insanda sol beyinin daha baskın olduğunu düşünürsek, resim, mizah, sembol ve diğer tüm uygulamalar, sağ beyni daha aktif olan bireylere bir şeyler öğretirken aksine tipik olarak daha çok yardımcı olur.
Yardımcı Kaynak: Özel Öğrenme Güçlüğü Problemi Yaşayanlar için Çalışma Becerilerini Geliştirme Rehberi Yazan Dr. Ian Smyth Ibıs Creative Consultants Ltd.(2010)
