Duyu Bütünleme Odasında Neler Olmalı?
Aileler duyu bütünleme terapisi nin yapıldığı duyu bütünleme odasını merak edebilmektedirler. Duyu bütünleme odasında; çocuğun ihtiyacı olan uyaranlara güvenli bir şekilde ulaşabilmesini sağlayan, terapistin amaca ve bireysel ihtiyaca göre kullandığı, farklı türde salıncaklar, top havuzu, trambolin, tırmanma alanları, crash mat, zıplama minderleri, ince ve kaba motor becerileri destekleyecek oyun materyalleri, çeşitli dokunsal uyaran veren oyuncaklar, ışıklı ve sesli uyaran içeren duyu bütünleme odası malzemeleri bulunmaktadır.
Duyu Bütünleme Nedir?
Duyularımız dış dünyadan ve vücudumuzun içinden aldığımız bilgiler olup, beynimizde işlemlenerek doğru fiziksel hareketi çıkarmamız için bize yol gösterici olmaktadır. Dokunma, işitme, görme, tat ve koku duyusu gibi dış dünyadan bilgi almamızı sağlayan duyularımızın yanı sıra, az bilinen ve bizleri vücudumuzun içinden haberdar eden proprioseptif ve vestibüler duyularımız da bulunmaktadır. Duyu bütünleme; bu duyularımızın alınması, organize edilmesi ve uygun yanıtın oluşturulması aşamalarını içermektedir. Duyu bütünleme sayesinde çocuklar gelişimlerini zamanında ve eksiksiz tamamlamış olabilmektedir.
Duyu Bütünleme Terapisi Nedir?
Duyu bütünleme terapisi, çocuğun değerlendirilmesinden sonra ergoterapistler tarafından çocuğun duyu profiline uygun ve ihtiyacına yönelik uyaranların dahil edilmesiyle, aktivitelerle ve uygun duyu bütünleme odası malzemeleriyle yapılan bir yöntemdir. Düzenli terapiye ek olarak aile, çocuğun bireysel farklılıkları hakkında bilinçlendirilerek evde ve okulda düzenlemeler planlanmaktadır. Terapi sonrasında çocukların duyu bütünleme problemleri aşılmaktadır.
Duyu bütünleme terapisi; çocukların bilişsel, duygusal ve sosyal gelişimini destekleyerek, günlük yaşam aktivitelerini bağımsız bir şekilde gerçekleştirmelerini ve yaşıtlarıyla birlikte olan aktivitelere aktif katılımlarını sağlamaktadır.
Duyu Bütünleme Sorunları Nelerdir?
Duyu bütünleme; duyunun algılanması, modüle edilmesi (ayarlanması), diskriminasyonu (ayırt edilip algılanması) bu bilgilerle praxis (motor planlama yapılması),motor beceri oluşturması aşamalarından oluşmaktadır. Bu basamaklardan bir veya birkaçında sorun olması duyu bütünleme bozukluğuna neden olmaktadır.
Duyu bütünleme bozukluğu olan çocuğun, duyu bütünlemenin modülasyon kısmı ile ilgili zorlukları olduğu zaman davranışsal olarak iki uçta tepkileri olabilmektedir;
- Sese hassasiyet / yüksek sesten hoşlanma, - Dokunmaya hassasiyet / her yere dokunma isteği, - Kokulara hassasiyet / her şeyi koklama isteği, kötü kokulardan hoşlanma, - Yerçekimi emniyetsizliği (kişinin hareket duyusundan rahatsız olması) / sürekli hareket halinde olma isteği, - Proprioseptif duyu arayışı sonucunda ise çocuklar eşyaları sıkma, çekme, asılma yada vurma gibi davranış problemleri gösterebilmektedir.
Çocuğun duyu bütünlemenin diskriminasyon kısmı ile ilgili zorlukları olduğu zaman ise;
- Duyusal girdilerin farklılıklarını ayırt etmede zorluk, - Vücut farkındalığında zayıflık, - El becerilerinde zayıflıklar, - Vücudunun mekana göre konumunu ayarlamakta zorluklar, - Ağızla ilgili becerilerde zorluklar (oromotor güçlükler), - Hareketler sırasında vücudunu doğru pozisyonda kullanma zorlukları, - Hareketin zamanlamasıyla ilgili güçlükler, - Hareket sırasında uygulanan kuvveti doğru ayarlayamama gibi problemler görülebilmektedir.
Duyu bütünleme bozukluğu olan çocuğun, duyu bütünlemenin praxis kısmı ile ilgili zorlukları olduğu zaman;
- Hareketleri planlama ve doğru sırayla gerçekleştirmekte güçlükler, - Eşyaları doğru şekilde ve pozisyonda kullanamama, - Hareketleri otomatikleşerek akıcı bir şekilde yapamama gibi problemler görülebilmektedir.
Çocukta duyu bütünlemenin motor beceri kısmında zorlukları olduğu zaman ise;
- Hareketi açığa çıkarırken vücudunun tüm kısımlarını uyumlu ve koordineli bir
biçimde kullanamama güçlükleri olabilmektedir.
Duyu Bütünleme Sorunu Nasıl Tespit Edilir?
Duyu bütünleme bozukluğu, ergoterapistler tarafından yapılan duyu bütünleme testi, aileden alınan detaylı hikaye ve klinik gözlemle değerlendirilmektedir. Çocuğun duyusal profiline yönelik duyu bütünleme terapisi planlanmakta ve uygulanmaktadır.
Duyu Bütünleme Bozukluğu Kimlerde Görülür?
Duyu bütünleme bozuklukları; otizm, down sendromu, serebral palsi, genetik sendrom, epilepsi tanısı alan kişilerde görülebildiği gibi hiçbir engeli olmayan kişilerde de görülebilmektedir. Ayrıca prematüre doğan bebeklerde ve nörolojik riskli bebeklerde de görülebilmektedir.
Duyu Bütünleme Bozukluğu Günlük Yaşama Etkisi
Çocuğunuzda duyu bütünleme sorunu olduğu zaman günlük yaşamında karşılaşabileceğiniz zorluklar şunlardır.
- Yemeklerin tat ve dokularından dolayı öğürme, aşırı yemek seçme, - Giysilerin dokularından rahatsız olma, - Katı kurallarının olması; boya, hamur, kum gibi farklı dokulara dokunmaktan kaçınma, - Seslere hassasiyeti olması, sesle birlikte irkilme, korkma, kulaklarını kapatma, - Tırnakları kesilirken, dişleri fırçalanırken rahatsız olma, - Kalabalık ortamlardan, karışık ve düzensiz alanlardan rahatsızlık duyma, - Sürekli hareket halinde olma isteği, - Sakarlıklar, sık takılıp düşme, - Dikkat eksikliği, - Karmaşık olmayan hareketleri taklit ederken ve yeni bir beceriyi öğrenirken zorluklar, - El becerileri gerektiren durumlarda ellerini doğru pozisyonda kullanamama, - Düğme kapatma, fermuar geçirme, bağcık bağlama gibi becerilerde zorlanma, - Oyunlar sırasında el göz koordinasyonu gerektiren top yakalama, hedefe top atma gibi durumlarda güçlükler, - Ağız farkındalığının zayıf olmasına bağlı olarak salya problemleri, pipet kullanımı, üfleme gibi ağız becerilerinde zorluklar, - Klozete oturmak, salıncakta sallanmak gibi ayaklarının yerden kesildiği durumlarda endişeli olma, - Kalem kullanırken yanlış pozisyonda kavrama, doğru basıncı uygulayamama, - Yönleri karıştırma, vücut pozisyonlamada zorluklar, - Uyku problemleri, - Sakinleşebilme zorlukları, öfke nöbetleri, - Göz teması kurma zorluğu, - Derinlik algısı ile ilgili güçlükler, - Çabuk yorulma, - Otururken ve ayakta dururken dik durabilmekte güçlükler, - Birkaç aşamadan oluşan aktiviteleri yaparken basamaklarını karıştırma, - Birden fazla yönergeyi anlamada ve uygulamada zorluklar...
