Dil ve Konuşma Terapisi Nedir?
Dil ve konuşma terapisi; Türkiye'deki üniversitelerin sağlık bilimleri fakültesinde 4 yıllık "Dil ve Konuşma Terapisi" bölümünde öğrenimi verilmekte olan bir lisans bölümüdür. "Dil ve konuşma terapisi nedir?" sorusunun en yüzeysel, en basit cevabı budur. Bu 4 yıllık lisans bölümünü tamamlayıp, diplomasını almaya hak kazanan kişilere de "Dil ve Konuşma Terapisti" denmektedir.
Dil ve konuşma terapistlerinin bireylere hizmet ettiği alanlar hayli fazladır. Bu yüzden "Dil ve Konuşma Terapisti Nedir?" sorusunun cevabı daha detaylı verilmelidir.
Dil ve Konuşma Terapistlerinin Hizmet Ettiği Alanlar:
- Dil becerileri ve/veya konuşma becerileri (Gecikmiş Dil ve Konuşma) gecikmiş olan kişilere çeşitli terapi teknikleri uygulayarak, gecikmiş olan bu dil ve konuşma becerilerini tekrar kazanmalarını sağlanır. - Hızlı bozuk konuşmaya sahip (Cluttering) veya konuşmasında akıcılık sorunları yaşayan (kekemelik) bireylere, kişiye özel terapi teknikleri uygulayarak bu sorundan kurtulmalarını veya takılmalarını en aza indirebilmelerini sağlamak. - Dil becerileri geliştikten sonrasında yaşanan herhangi bir kaza sonrasında veya beyine kan pıhtısı ulaşması/atması sonucu (Beyin Embolisi) meydana gelen konuşmanın bozulması ya da tamamen kaybolması (Afazi) durumunda, bu kişilere dil ve konuşma becerilerini tekrar kazandırabilmek. - Yutmasında sorun yaşayan (Disfaji) kişilere gerekli değerlendirmeleri uygulayarak, gereken yutma terapi planını oluşturarak bireyin yutma becerilerini tekrar kazanabilmesini sağlamak. - Konuşma sesinde sorun olduğunu düşünen, veya sorun olduğu tanılanmış kişilere gerekli değerlendirmeleri yapmak ve yapılan bu değerlendirme sonucunda kişiye özel ses terapisi geliştirerek, kişinin sağlıklı sesine tekrar kavuşmasını sağlamak. - Doğuştan gelen dudak yarığına ve/veya damak yarığına sahip bireylerin artikülasyon (Sesletim) becerilerini geliştirip, konuşmalarındaki anlaşılırlığı yükseltebilmek. - Konuşma bozukluğu çok ileri seviyelere taşınmış olan veya hiç konuşmayan bireyler için gerekli alternatif iletişim sistemlerini seçmek, değerlendirmek ve bu sistemi ihtiyacı olan bireylere uygulamak. - Dil ve konuşma terapisinde, daha doğrusu dil ve konuşma bozukluklarında uygun değerlendirme ve erken tanı koymak, çocuğun bilişsel olarak gelişiminde çok büyük bir yere sahiptir. Bu yüzden dil ve konuşma terapistleri, bozuklukların olduğu alanları doğru tespit edebilmelidir. Eğer doğru tespit edilemez ise çocuğun dil ve konuşma boyutlarında sorun yaşaması olasıdır. Yaşanan bu sorunlar, çocuğun dil ve konuşma becerilerini belki de geriye dahi götürebilecek dereceye çıkabilir. Bu sorunlarda yaşanan en olası dil ve konuşma bozuklukları sorunları ise, okuma-yazma becerileri ve öğrenme becerileridir.
"Dil ve konuşma terapisi nedir?" sorumuzun bir diğer cevabı da bireylerin alıcı dil denilen alanlarında da oluşabilecek olası problemleri uygun değerlendirmeler ile tespit ederek ve değerlendirme sonucu tespit edilen sorunlara yönelik doğru terapi yöntemleri kullanarak kişinin alıcı dil becerilerini geliştirerek dil ve konuşma sorunlarını azaltmaktır.
Dil ve konuşma terapistlerinin müdahale ettiği alanlar arasında bilişsel iletişim bozuklukları da bulunmaktadır. Bu bozuklukların derecesi her bireyde farklılıklar göstermektedir. Bu yüzden tüm bireylere aynı terapi teknikleri uygulanamaz, farklılaştırmak gerekir. Bu sorunlar; dikkat sorunları, işitsel işlemleme sorunları, bellek (Hafıza) sorunları, meydana gelmiş bir problemi çözme sorunlarıdır. Bu sorunlar gerekli değerlendirmeler ile tespit edildikten sonra, dil ve konuşma terapistleri devreye girer ve kişilerin bu sorunları en aza indirmelerini veya tamamen kurtulmalarını amaçlayarak kişilere özel terapi planlarlar.
"Dil ve konuşma terapisi nedir?" sorusunun halk arasında bilinen en yaygın cevaplarından biri, ifade edici dildeki bozuklukların giderilmesi alanıdır. Bu alan kişinin kelime dağarcığındaki (Hazne/Hazine) azlık sonucunda, sözel iletişim sırasında kelimeleri bir araya getirmekte zorlanmasıyla ortaya çıkan dilin sosyal kullanımı anlamına gelen alanda olumsuzluklara verilen isimdir. Bu bozukluklarda, dil ve konuşma terapistleri devreye girerek gereken değerlendirmeyi yapar ve kişiye özel uygun terapi planı oluşturularak bu bozukluğun önüne geçilmiş olur.
