Çocuklarda Tuvalet Eğitimi Nasıl Verilir
Erken çocukluk döneminin en önemli gelişimsel görevlerinden biri tuvalet eğitimidir. Bireysel farklılıklar göz önünde bulundurularak, çocuktan gelen işaretlerle beraber 18-36 ay arasında çocuklarda tuvalet eğitimine başlanmalıdır ancak her çocuk için kesin bir tarih yoktur. Fiziksel açıdan kız ve erkek çocuk, tuvalet eğitimine hazır olmalıdır. Aileler için tuvalet eğitimi vermek korkutucu ve zorlayıcı olabilmektedir.
Tuvalet eğitimi nedir?
Çocuğun kimsenin yardımına ve hatırlatmasına ihtiyaç duymadan tuvalet ihtiyacını gidermesinin öğretilmesidir. Bu öğretinin kazandırılması sürecinde, "Çoçuklarda Tuvalet Eğitimi Nasıl Verilmeli?" den çok, "Çocuk Tuvalet Eğitimine Hazır mı?" sorusu öncelik kazanmaktadır. Çocuğa tuvalet eğitimi verilmesi için bazı becerilerin gerçekleşmesi beklenir. Bunlar:
- Anne ve babayı model alabilme, taklit edebilmesi, - İsteklerini ve ihtiyaçlarını basit şekilde ifade edebilmesi, - Bağırsak ve mesane kontrolü için gerekli olan kasların gelişmiş olması, - Yürüme, oturma ve çömelme gibi motor becerilerinin gelişmiş olması, - Yaklaşık 5 dk boyunca belli bir pozisyonda oturuyor olabilmesi, - Çocuğun bezinin, en az 2 saat kuru kalabiliyor olması, - Kirli bez ile dolaşmaktan rahatsız olması, değiştirilmesini istemesi, - Tuvaletini bezine yaparken eşyaların arkasına saklanarak yapıyor olması, - Çocuğun tuvalet ile ilgili kelimelere hakim olması, - Sabah kalktığı zaman bezinin kuru olması da bir işarettir.
Eğer çocuğunuz bu kriterleri sağlıyorsa tuvalet eğitimine başlayabiliriz. "Çocuklarda tuvalet eğitimi nasıl verilir?"'e geçmeden önce şu konuya da dikkat etmeliyiz:
- Ev değişikliği yapmamaya, - Yeni kardeş olmamasına, - Eşlerin boşanma sürecini yaşıyor olmamasına, - Sabırlı ve özenli davranamıyacağınız bir durum var ise tuvalet eğitimini bir kaç ay ertelemeniz faydalı olacaktır.
Çocuğa Tuvalet Eğitimi Nasıl Verilir?
Çocuğa tuvalet eğitimi daima pozitif tutumla verilmeli ve asla tehdit vb. hissettiren durumlarla değil, doğal ortamında olmalıdır. Kız veya erkek çocuklar için lazımlığı olan oyuncak bebekler bulunmaktadır. Ön hazırlık için bu bebeklerden alınıp çocuk tuvalet eğitimine hazırlanabilir. Örneğin, bu bebek artık büyüdü beze ihtiyacı yok, şimdi bezini çıkaralım ve tuvaletini lazımlığa yapsın, gibi oyunla çocuğa hazırlık yaptırılabilir. Tuvaletin kapısına, kız ve erkek çocuklar için ayrı hazırlanmış görseller yapıştırılmalı ve çocuğunuza pozitif bir tutumla, bıkkınlık vermeden, aşama aşama anlatmanız gerekmektedir.
Çocuğunuzun çiş eğitimi öncesinde, tuvaletini yapacağı aparatı ve iç çamaşırlarını beraber seçebilirsiniz. Bu durum çocuğunuzun özgüvenini yerine getirecek, olumlu bir tutum sağlayacak ve çocuğunuzu cesaretlendirecektir.
Tuvalet eğitimi öncesi ödül olarak vereceğiniz atıştırmalıklar da hazır olmalıdır. Çocuğunuzun çok sevdiği fakat sürekli tüketmediği şeyleri tercih edebilirsiniz. Bu ödüller çocuğunuz tuvaletini lazımlığa yaptıktan sonra verilmelidir.
Bir çizelge yaparak çocuğunuzun idrarını ve kakasını yaptığı zamanları işaretlemeniz, çocuğunuzu tuvalete götürürken size bir yol gösterici olacaktır.
Tuvalet eğitiminin ilk aşamalarında, çocuk kıyafetiyle lazımlığa oturtulur ve tuvalet eğitimi ile ilgili olan hikayeler okunur. Tuvalet ile ilgili sohbet ve şarkıda söyleyebilirsiniz. Bu durum bir kaç gün sürdükten sonra kirlettiği bezdeki kakasını çocuğun görebileceği şekilde lazımlığa dökülür. Artık büyüdüğünün ve beze ihtiyacının kalmadığı anlatılır. Daha sonra bezi çıkarılır. Eğitim süresince bir daha bezi takmamak en önemli ayrıntılardan biridir.
Çizelgedeki saatlere uyarak 2-3 saatte bir tuvalete götürülür. Tuvaletini her yaptığında sözel olarak (aferin, süpersin) pekiştirilir ve belirlenen atıştırmalık tuvaletten sonra verilir. Abartılı ödüllendirmelerden ve tuvalet eğitiminin ev halkının gündeminde olması doğru bir davranış ve tutum değildir. Bu konuya dikkat etmek gerekir.
Tuvalet eğitimine direnç gösteren çocuklar, muhakkak rahatlatılmalı (rahatlatıcı bir müzik açılabilir) ve baskı uygulanmamalıdır. Tuvalet eğitiminde en önemli olan çocuğun kendi başına başarma hevesini kazandırmaktır.
Çocuklara tuvalet eğitiminin kazandırılması, 3-6 ay arasında sonuç vermeye başlar ancak gece ıslatmaları devam edebilir. Gece yatmadan önce çocuğa sıvı gıdalar verilmemesi gerekmektedir.
